Қазақстанда алаяқтар ақшаны қолма-қол қабылдай бастады
Қазақстанда алаяқтар полициядан жасырын болу үшін құрбандарына курьерлерді жібере бастады. Олар осылайша ақша қолма-қол жинайды. Мұндай қылмыстық схемалардың қалай жұмыс істейтіні туралы dailykz материалынан оқыңыз.
Алаяқтар жаңа схемалар ойлап табуда
Көптеген қазақстандықтар алаяқтыққа бірнеше рет тап болған. Олар үнемі жаңа алдау жолдарын ойлап тауып, құрбандарының ақшасын иемденуге тырысады.
Мысалы, Алматы қаласының Киберқылмыспен күрес басқармасының орынбасары Еркебұлан Қойшибаев брифингте айтқандай, тек 2025 жылы интернет-алаяқтықтың 2 500-ден астам жағдайы тіркелген.
Алаяқтар Қазақстан азаматтарына 2,5 млрд теңге залал келтірген, ал тек шамамен 700 млн теңгені қайтарып алу мүмкін болған.
Қолма-қол ақшамен жұмыс істейтін жаңа схема
Бұрын алаяқтар құрбандарының банк шотына қол жеткізуге тырысатын немесе оларды ақша аударуға мәжбүрлейтін. Ал қазір олар көбіне қолма-қол ақшаны таңдай бастады. Мұны жүзеге асыру үшін олар дроппер-курьерлерді жалдайды.
«Бұрын олар дроп-карталарды жиі қолданатын, бірақ қазір олар азайды, себебі бір жылдан бері антифрод жүйесі жұмыс істейді. Қазір қылмыскерлер курьерлер арқылы қолма-қол ақшаны алуға тырысады», – дейді брифингте мамандар.
Схема қарапайым: алаяқтар алдымен құрбандарын «өңдейді», яғни сендіреді. Құрбан ақша беруге дайын болғанда, курьер жіберіледі. Жақында полиция осындай схема бойынша төрт күдіктіні ұстаған. Қазір тергеу жұмыстары жүргізілуде.
Бұл әдіс арқылы алаяқтар оффлайнға көшіп барады, себебі қолма-қол ақша бақылауға қиын.
Қауіпсіздік ережелері
Қазақстан азаматтарына ескерту: әрдайым сақ болыңыздар. Нағыз банк, полиция немесе мемлекеттік қызметкерлер ешқашан телефон арқылы:
- алаяқтар туралы айтып,
- «ақшаны қорғау» ұсынысын жасап,
- оны «қауіпсіз есепшотқа» аударуға мәжбүрлемейді.
Сондай-ақ, алаяқтар жасанды интеллектті қолдануды жиі бастады. Ол арқылы олар дипфейк жасап, басқа адамның атынан банк шотына қол жеткізіп, ақшасын қолма-қол айналдырып немесе жалған несие рәсімдей алады.
Бұған дейін біз алаяқтардың қызмет көрсету компанияларының қызметкерлері ретінде өзін танытатыны туралы жазғанбыз.
Заң алдында жауапкершілік
Қазақстанда дропперлік, яғни алаяқтарға көмектесу – қылмыстық жауапкершілікке тартылады. Сондықтан ешқашан күмәнді курьерлерге ақша бермеңіз және жеке деректеріңізді қорғаңыз.
