«Стратегиялық ресурс»: ғылымның рөлі жаңа Конституцияда бекітілді
Премьер-Министр Олжас Бектенов Қазақстандағы ғылымды дамыту мәселелері бойынша кеңес өткізді. Жиында жаңа Конституция жобасы мен ғылымның экономикалық дамуға қосқан үлесі қаралды, деп хабарлайды dailykz үкіметтің Telegram-арнасына сілтеме жасап.
Кеңес барысында Бектенов жаңа Конституция жобасын талқылады. Ол құжатты ашық және нақты түсіндірудің маңыздылығын атап өтті.
«Жаңа Конституция жобасы – болашаққа бағытталған прогрессивті құжат. Оның негізінде адамға бағдарланған тәсіл жатыр. Жобаға сәйкес, Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметтің стратегиялық бағыты ретінде адам капиталының дамуын мойындайды», – деді премьер-министр.
Бектенов халықтың Конституция мәтінінде Қасым-Жомарт Тоқаевтың Справедливый Қазақстан құру, «Заң мен тәртіп» және «Таза Қазақстан» концепцияларын бекіту жөніндегі бастамаларын қолдағанын атап өтті. Сонымен қатар, жауапты және шығармашылық патриотизм принциптері басты назарға алынады.
««Мықты президент – ықпалды парламент – есеп беретін үкімет» концепті саяси жүйенің тұрақтылығы мен болжамдылығын қамтамасыз етеді», – деді ол.
Кеңес барысында ғылыми қауымдастық өкілдері жаңа Конституция жобасын қолдап, ғылымды мемлекеттің тұрақты дамуының негізі ретінде бекіту бастамаларын жоғары бағалады.
Ұлттық ғылым академиясының президенті Ахылбек Құрішбаевтың айтуынша:
«Жаңа Конституция жобасы мемлекеттік приоритет ретінде тек адамның құқықтары мен бостандықтарын ғана емес, сонымен қатар Қазақстанның ұзақ мерзімді ғылыми-техникалық дамуының негізін қамтамасыз етеді».
Академик Вячеслав Локшин ғылыми кадрлар мен зерттеулердің стратегиялық ресурс екенін атап өтті:
«Медицина ғылымын дамыту – тек ғылыми прогрестің емес, ұлттық қауіпсіздік пен тұрақты денсаулық сақтау жүйесінің негізгі факторы. Жаңа Конституция жобасында ғылым мемлекеттің тұрақты дамуының негізі ретінде қарастырылған. Бұл «өмір және денсаулық ғылымы» бағытын стратегиялық деңгейге көтеру қажеттігін көрсетеді».
Сонымен қатар, кеңес барысында жасанды интеллект пен үлкен деректерді қолдану, цифрлық диагностика мен телемедицинаны дамыту, медицина ғылымының кадрлық әлеуетін күшейту мәселелері талқыланды.
Ғылымның экономикалық дамуға қосқан үлесін арттыру жолында пікір алмасулар жүргізілді. Қазіргі таңда мемлекет бизнес тарапынан инвестицияларды ынталандыру үшін жүйелі шаралар қабылдауда.
Мысалы:
- Ғылыми жобаларды қаржыландыруға жұмсалған шығындардың 300%-ға дейінгі салықтық жеңілдіктері енгізілген;
- Бюджет кодексінде кен өндірушілердің табысынан 1%-ын ғылыми-зерттеу жұмыстарын қаржыландыруға бағыттау міндеті бекітілген;
- Соңғы үш жылда республикалық бюджеттен ғылымға бөлінген қаржы 3,5 есе өсті және 2026 жылы 214 млрд теңге болды. Президент 2029 жылға дейін бұл көрсеткішті ЖІӨ-нің 1%-ына жеткізуді тапсырған.
Бектенов отандық ғылымның тиімділігін, инвестициялық тартымдылығын, ашықтығы мен бар процестердің мөлдірлігін арттыру бойынша ауқымды жұмыстар жүргізіліп жатқанын атап өтті.
«Академия стратегиялық дамуды сүйемелдейтін басты интеллектуалды орталыққа айналуы тиіс. Мұнда экономика дамуының ғылыми негізделген болжамдары жасалып, әлемдік инновациялық орталықтармен берік ғылыми байланыстар нығайтылуы қажет», – деді премьер-министр.
Кеңес қорытындысы бойынша берілген негізгі тапсырмалар:
- Ғылым және жоғары білім министрлігі салалық мемлекеттік органдармен бірлесіп, 2026 жылғы 1 наурызға дейін ғылыми-техникалық даму басымдықтарын анықтау бойынша жаңа модельді жасау жөніндегі Ұлттық академия ұсыныстарын қарастырады;
- Салалық мемлекеттік органдар 2026 жылғы 1 наурызға дейін технологиялық және өндірістік міндеттерді шешу, қолданбалы ғылыми жобаларды енгізу жол карталарын бекітеді;
- Аймақ әкімдері аймақтық ғылыми-техникалық кеңестерді құрып, басшылыққа алады; Ұлттық академиямен бірлесіп, 2026 жылғы 1 сәуірге дейін аймақтық ерекшеліктер мен форсайт зерттеулері нәтижелерін ескере отырып, ғылыми-техникалық тапсырмаларды бекітеді;
- Ұлттық академия 2026 жылғы 1 сәуірге дейін ғылыми-техникалық форсайт орталығын құрып, қажетті зерттеулерді жүргізеді;
- Су ресурстары және суармалау министрлігі, Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі, Ғылым және жоғары білім министрлігі бірлесіп 2026 жылғы 1 мамырға дейін су ресурстарын басқаруда ЖИ технологияларын қолдану жобасын іске қосады; Ұлттық академиямен бірге 2026 жылдың соңына дейін Қазақстанның су-энергетикалық ресурстары картасын дайындайды.
