Қазақстандықтар жасанды интеллекттің экономикаға енуінен қысқартудан қорқуы керек пе?

Экономиканың дамуы мен жасанды интеллекттің (ЖИ) енгізілуі еңбек нарығында өзгерістерге алып келеді. Алайда жаңа құралдар мамандардың орнын алмастыра тұрып, оларға көмекші бола алады. Бұл туралы dailykz материалында оқи аласыз.

6 қаңтарда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылды сандықтау және жасанды интеллект жылы деп жариялау туралы жарлыққа қол қойды. Мемлекет басшысы сөзінде 2026 жыл Қазақстанның жаңғыртуында жаңа кезеңнің бастамасы болатынын атап өтті. Жетілдірілген технологияларды енгізу елдің әлеуетін барлық салаларда күшейтеді.

ЖИ экономикаға қандай пайда әкеледі
Халықаралық IT-холдинг IBA Group сарапшыларының бағалауынша, 2030 жылға дейін жасанды интеллект Қазақстан экономикасына 40 миллиард долларға дейін кіріс әкеліп, ЖІӨ өсімін жыл сайын 2–3%-ға арттыруы мүмкін.

Дегенмен, жаңа технологиялар еңбек нарығына әсер етуде – бұл үрдіс қазірден-ақ байқалады. Сарапшылардың пікірінше, бұл өзгерістер көбіне оң болады.

Қысқартулар күтіле ме?
IBA Group сарапшыларының айтуынша, көптеген мамандар күнделікті жұмыста ChatGPT, Copilot, Perplexity және басқа да ЖИ-ассистенттерді тиімді пайдаланады.

«ЖИ тапсырмаларды жылдам әрі тиімді орындауға көмектеседі, уақыт үнемдейді және ақпарат іздеу немесе талдау сияқты еңбекті көп талап ететін процесстерді өз мойнына алады. Дегенмен, ЖИ-ассистенттері бизнес деректерін қорғауда сенімді», – дейді сарапшылар.

Жұмыс берушілер тарапынан да, айтарлықтай қысқартулар күтілмейді. Бірақ жұмыс сипаты өзгереді: мамандарды рутиндік жұмыстарға емес, интеллект, шығармашылық және эвристикалық ойлауды қажет ететін міндеттерге тартады. Сонымен қатар, олар ЖИ жұмысына бақылау жүргізу функцияларын атқарады.

10–15 жыл ішінде кейбір мамандықтарға сұраныс азаюы мүмкін – мысалы, дизайнерлер, колл-центр операторлары, аналитиктер, аудармашылар мен сауда өкілдері аз қажет болады. Бірақ олар толықтай қажетсіз болмайды. Ал ЖИ-ді үйретіп, қателерін түзете білетін мамандарға сұраныс өседі.

ЖИ жұмысыңызға әсер еткен жағдайда не істеу керек

«ЖИ ықпалына ұшыраған мамандар оған қарсы күреспей, оны өз көмекшісі ретінде меңгеруі керек. Жасанды интеллектті жұмысында тиімді қолдана білетін адам мансаптық өсу мүмкіндіктеріне ие болады», – дейді IBA Group.

Мұнда қарапайым «үйреніп қолдану» жеткіліксіз: барлық сервистерді, функцияларды және құралдарды үйреніп, жұмыс процесін жылдамдату немесе тиімділікті арттыру үшін қолдану қажет.

ЖИ-ді қолданудың мысалдары:

• Дизайнерлер – кескіндерді жақсарту;
• Офис қызметкерлері – ақпарат іздеу және талдау;
• Рекрутерлер – үміткерлерді түйіндемелер бойынша бағалау;
• Контакт-орталық қызметкерлері – чат-боттарды бақылау;
• Қаржы саласы мамандары – әртүрлі базалардан деректерді сұрау және өңдеу.

«Бұл жағдай компьютерлер пайда болған кездегі жағдайға ұқсас. Болашаққа қарсылық білдірудің қажеті жоқ – өзіңізді оның бір бөлігі ету әлдеқайда тиімді», – дейді сарапшылар.

Сонымен қатар, ЖИ жүйелерін құру және пайдалану кезінде белгілі ережелерді сақтау маңызды – бұзушылықтар үшін айыппұлдар қарастырылған. Бұл талап жеке тұлғаларға да қатысты, олар ЖИ-ді жұмыс, ойын-сауық немесе басқа мақсатта қолданса.

Соңында, dailykz материалында Қазақстандықтарға жұмыс берушіні еңбек келісімшартын рәсімдеуге қалай көндіру керектігі жайлы кеңестер де берілген.