Жұма намазы қалай оқылады неше ракат? Толық түсініктеме
Жұма намазы қалай оқылады және неше ракат екені – мұсылмандардың жиі қоятын сұрақтарының бірі. Осы мақалада жұма намазының толық тәртібін, ракат санын, ниет мәтіндерін, шарттарын және жиі қойылатын сұрақтарға жауаптарды таба аласыз.
Жұма намазы неше ракат? (Қысқаша жауап)
| Намаз | Ракат саны | Түрі |
|---|---|---|
| Жұмаға дейінгі сүннет | 4 ракат | Сүннет муаккада |
| Хұтпа | — | Парыз (тыңдау міндетті) |
| Жұма намазының парызы | 2 ракат | Парыз |
| Жұмадан кейінгі сүннет | 4 ракат | Сүннет муаккада |
| Қосымша нәпіл (міндетті емес) | 2 ракат | Нәпіл |
Барлығы: 4 + 2 + 4 = 10 ракат (нәпілмен 12 ракат)
Жұма намазының маңыздылығы
Жұма намазы – мұсылмандар үшін маңызды құлшылықтардың бірі. Бұл намаз әр жұма күні мешітте жамағатпен оқылады және апталық ерекше ғибадат саналады. Жұма намазының ерекшелігі – оның жеке оқылмайтыны және мұсылмандарды біріктіретін маңызды діни рәсім болуы.
«Әй, иман келтіргендер! Жұма күні намазға шақырылған кезде, Алланы еске алуға ұмтылыңдар және сауданы тоқтатыңдар. Егер білсеңдер, сендер үшін осы жақсы»
Жұма сүресі, 9-аят
Пайғамбарымыз (с.а.с.) хадистерінде де жұма намазының маңызы ерекше айтылады:
«Кімде-кім жұма намазын себепсіз үш рет тастаса, Алла оның жүрегіне мөр басады»
Әбу Дәуд, Тирмизи
Жұма намазының шарттары
Жұма намазы белгілі бір шарттар орындалғанда ғана дұрыс болып есептеледі:
Жұма намазының парыз болуының шарттары
- Мұсылман болу – жұма намазы тек мұсылмандарға парыз.
- Ер адам болу – әйелдерге жұма намазы парыз емес (оқыса сауап алады).
- Ақыл-есі дұрыс, балиғатқа жеткен болу – балалар мен ес-ақылы кемдерге парыз емес.
- Мекімде (тұрақты орында) болу – сапарда жүргендерге парыз емес.
- Денсаулығы сау болу – ауыр науқасқа кешірім беріледі.
Жұма намазының дұрыс болуының шарттары
- Жамағатпен оқылуы – жұма намазы жеке оқылмайды.
- Имамның хұтпа оқуы – хұтпа жұма намазының міндетті бөлігі.
- Жұма күні бесін уақытында оқылуы – уақыт өткен соң жұма намазы қазасы оқылмайды.
- Намаздың жария (ашық) жерде оқылуы – тек өз ауласында жасырынып оқу жарамайды.
Жұма намазы қалай оқылады – Толық тәртіп
1. Жұмаға дайындық (Дәрет + Ғұсыл)
Жұма күні ғұсыл алу – мустахаб (сауапты) амал. Пайғамбарымыз (с.а.с.): «Кімде-кім жұма күні ғұсыл алса, таза киіміне киінсе, хош иіс жағынса, содан кейін мешітке барып, бөтен адамды сықырлатпай отырып, имамды тыңдаса – екі жұма арасы оның күнәлары кешіріледі» – деп айтқан.
- Ғұсыл алу (сүннет)
- Таза, ақ немесе көркем киім кию
- Мешітке ерте бару (мүмкіндігінше)
- Мешітке кіргенде «тахиятул мешіт» намазын оқу
2. Жұма намазына дейінгі 4 ракат сүннет
Мешітке келіп, хұтпа басталмай тұрғанда 4 ракат сүннет намазы оқылады. Бұл намаз кәдімгі 4 ракатты сүннет тәртібімен оқылады.
Ниет (4 ракат сүннет):
«Жұма намазының сүннетін оқуға ниет еттім, Аллаhу Акбар»
3. Хұтпаны тыңдау
Имам мінберге шығып, екі бөліктен тұратын хұтпаны оқиды. Жамағат хұтпаны үнсіз, зейін қойып тыңдауы міндетті. Хұтпа кезінде:
- Сөйлеуге болмайды (тіпті «хабарсыз» деп ескертуге де болмайды)
- Тасбих санауға болмайды
- Намаз оқуға болмайды (хұтпа басталғаннан кейін)
- Алайда салауат айту – жарамды деп есептелді
4. Жұма намазының 2 ракат парызы
Хұтпа аяқталғаннан кейін имам жамағатпен бірге 2 ракат жұма парызын оқиды. Жамағат имамға ұйиды.
Ниет (2 ракат жұма парызы):
Арабша: نَوَيْتُ أَنْ أُصَلِّيَ صَلَاةَ الْجُمُعَةِ فَرْضَ اللَّهِ تَعَالَى مُقْتَدِيًا بِهَذَا الْإِمَامِ
Транскрипция: «Науайту ан усаллийа салаатал жум’ати фардаллааhи таалаа муктадийан биhаазал имаам»
Қазақша мағынасы: «Жұма намазын Алланың парызы ретінде, осы имамға ұйып оқуға ниет еттім»
1-ші ракат: Имам Фатиха + қосымша сүре оқиды (жамағат тыңдайды). Рукуғ, сәжде орындалады.
2-ші ракат: Имам тағы Фатиха + сүре оқиды. Рукуғ, сәжде орындалып, тахиятта аяқталады. Имам сәлем береді, жамағат сәлем береді.
5. Жұмадан кейінгі 4 ракат сүннет
Жұма парызынан кейін 4 ракат сүннет намазы оқылады. Кейбір ғалымдар бұл 4 рақатты 2+2 етіп бөліп те оқуға болады деген.
Ниет (4 ракат жұма кейінгі сүннет):
«Жұма намазынан кейінгі сүннетті оқуға ниет еттім, Аллаhу Акбар»
6. Қосымша 2 ракат нәпіл (міндетті емес)
Кейбір ғалымдар жұма намазынан кейін тағы 2 ракат нәпіл намазын оқуды ұсынады. Бұл қосымша ғибадат болып, жалпы ракат санын 12-ге жеткізеді.
Жұма намазынан кейінгі дұға
Жұма намазынан кейін Алланы еске алу, дұға ету – ерекше сауапты. Намаздан кейін оқылатын кәдімгі тасбихтер (33 рет «Субханалла», 33 рет «Алхамдулилла», 33 рет «Аллаhу Акбар») жұма күні де оқылады.
Жұма күні ерекше оқылатын дұға:
«Аллаhумма анта-с-саламу ва минка-с-салам, табаракта йа зал-жалали валь икрам»
Қазақша: «Аллаhым, Сен – Сәлем, тыныштық Сенен келеді. Сен ұлы және кереметсің, ей Жалбарлық пен Ізет иесі!»
Жұма намазына кешіккен адам не істейді?
- Хұтпаны жіберіп алса, бірақ намазға үлгерсе → имамға ұйып, намазды бірге оқиды. Жұма есептеледі.
- Намаздың 1-ші ракатын жіберіп алса → имам сәлем бергеннен кейін қалып қойған 1 ракатты өзі оқып толықтырады.
- Жұма намазына мүлде үлгермесе → бесін намазының 4 ракат парызын жеке оқиды.
Әйелдерге жұма намазы парыз ба?
Жоқ, әйелдерге жұма намазы парыз емес. Олар үшін бесін намазы жеткілікті. Алайда мешіт жақын, уақыт ыңғайлы болса, жұма намазына барса – сауап алады. Жұма күні бесін намазын оқыса, бесінді толық (4 ракат) оқуы керек.
Сапарда жұма намазы қалай оқылады?
Сапарда жүрген мұсылманға жұма намазы парыз емес – оның орнына бесін намазын 2 ракат қаср ретінде оқуына болады. Толық мәліметті Сапарда жұма намазы қалай оқылады мақаласынан оқыңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жұма намазы неше ракат?
Жұма намазы толық орындалғанда: 4 ракат сүннет (хұтпа алдында) + 2 ракат парыз + 4 ракат сүннет (парыздан кейін) = 10 ракат. Нәпілмен бірге 12 ракат.
Жұма намазы уақыты қашан?
Жұма намазы бесін намазының уақытында оқылады – яғни күн ортасынан кейін. Қазақстанда мешіттерде жұма намазы жергілікті уақыт бойынша 12:30–14:00 аралығында оқылады (маусымға байланысты өзгереді).
Жұма намазын оқымаған адам күнәлі ма?
Иә, мешітке баруға мүмкіндігі бола тұра, себепсіз жұма намазын тастаған мұсылман күнәлі болады. Хадисте үш рет тастаған адамның жүрегіне мөр басылатыны айтылады.
Жұма намазы жеке оқыла ма?
Жоқ. Жұма намазы тек жамағатпен оқылады. Жалғыз адам жұма намазын оқи алмайды – оның орнына бесін намазын оқуы керек.
Жұма намазы мен бесін намазының айырмашылығы қандай?
Бесін намазы 4 ракат парыз, жеке оқылады, күнде беш уақыттың бірі. Жұма намазы тек жұма күні оқылады, жамағатпен, 2 ракат парыз, хұтпамен бірге орындалады және бесін намазының орнын толтырады.
Ауырған адам жұма намазына бармаса күнәлі ма?
Жоқ. Ауыр сырқат – жұма намазына бармауға шариғи себеп. Мұндай жағдайда үйде бесін намазын оқиды.
Жұма намазы – мұсылманның апталық ең маңызды ғибадаты. Жоғарыдағы тәртіпті сақтап, жамағатпен бірге оқу арқылы Алланың ризалығына жетуге болады. Сапарда болсаңыз немесе жекелеген жағдайлар туралы сұрақтарыңыз болса, тиісті мақалаларды оқыңыз. Жұма мұбарак болсын! 🤲
