Қазақ халқының той дәстүрлері — үйлену тойы рәсімдері

Үйлену тойы — қазақ халқының ең маңызды отбасылық мерекелерінің бірі. Бұл — екі отбасының бірігуінің салтанатты рәсімі, оның әрбір қыры мыңдаған жылдар бойы қалыптасқан салт-дәстүрлерге толы.

Құдалық

Үйлену рәсімі көп жағдайда “құдалықтан” басталады. Жігіттің ата-анасы мен жақын туыстары қыздың үйіне барып, ресми түрде ұл балаларының қыз балаға ұнағанын білдіреді. Бұл рәсім қыздың отбасының келісімін алу үшін жасалады. Құдалықта дастархан жасалады, екі жақ бір-бірімен танысады.

Қыз ұзату

“Қыз ұзату” — қыздың ата-анасының үйінен ұзатылып, күйеуінің үйіне аттанатын күн. Бұл рәсім қыздың отбасы тарапынан ұйымдастырылады. Дос-туыстар жиналып, қызды ұзатады. Әнші-күйшілер бұл күнде “Қыз ұзату” әуенін айтады.

Беташар

Күйеуінің үйіне келген келінді алғаш рет жұртқа таныстыру рәсімі — “беташар”. Ақын немесе жыршы келіннің бетін ашатын жырды айтады. Бұл жыр келінге кеңес береді, оған жаңа отбасында лайық болуды үйретеді. Беташар — қазақ халқының поэзиясының ең әсем көріністерінің бірі.

Шашу салу

Той барысында келін мен күйеу үйге кірген кезде “шашу” салынады — тәтті кәмпиттер, сақина, тиындар жоғары лақтырылады. Бұл — байлықтың, береке-құттың символы. Шашудан жинап алған заттарды ұстау сәт деп саналады.

Үлкен той

“Үлкен той” — негізгі мерекелік жиын. Жүздеген қонақ шақырылады, дастархан мейлінше бай дайындалады — бесбармақ, ет, баурсақ, шай, тәтті тағамдар. Қонақтарға арнайы кәдесыйлар таратылады. Той барысында ұлттық музыка, домбыра ойнатылады, билер ұйымдастырылады.

Қазіргі өзгерістер

Қазіргі заманғы тойлар салтанатты және заманауи болып келеді. Көп отбасы тойды кафе, мейрамхана немесе арнайы той үйлерінде өткізеді. Бірақ дәстүрлі рәсімдер — құдалық, қыз ұзату, беташар, шашу — әлі күнге дейін сақталады.

Үйлену тойы — қазақ халқының рухани мұрасының жанды көрінісі, отбасылық байланыстардың тірелуінің салтанатты белгісі.