Конституциялық сот: Президенттік мерзімді есептеудегі жаңа ережелерге ресми түсіндірме берілді
Қазақстан Республикасының Конституциялық соты жақында жаңа Конституцияның бірқатар маңызды баптарына қатысты ресми түсіндірме берді. Бұл түсіндірме Президенттің өтініші бойынша жасалып, 2026 жылғы 15 наурызда қабылданған жаңартылған Ата заңның 43-бабы, 72-бабының 2 және 3-тармақтары, 83-бабының 1-тармағы және 84-бабының 3-тармағына қатысты болды. Негізгі сұрақ – 1995 жылғы Конституция бойынша қызмет атқарған тұлғалардың жаңа Конституция аясындағы лауазымдарға сайлану немесе тағайындалу мүмкіндігі туралы болды.
Конституциялық соттың мәліметінше, жаңа Конституциядағы аталған нормалар бойынша шектеулер тек қолданыстағы Ата заң мен оған сәйкес қабылданған заңдарда белгіленген тәртіппен сайланған немесе тағайындалған жағдайлармен ғана байланысты. Бұрынғы, яғни 1995 жылғы Конституция қолданыста болған кезеңде атқарылған қызмет мерзімдері немесе сол кездегі сайлану/тағайындалу фактілері жаңа Конституция бойынша есепке алынбайды. Бұл дегеніміз, 1995 жылғы Конституция аясында бұрын қызмет атқарған тұлғалар үшін 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енген жаңа Конституция бойынша осы лауазымдарға сайлануына немесе тағайындалуына ешқандай конституциялық-құқықтық кедергі жоқ.
Қорытындылай келе, Конституциялық сот мынадай ресми түсіндірме берді: 1995 жылғы Конституция бойынша аталған лауазымдарды атқарған тұлғалар жаңа Конституция күшіне енгеннен кейін де осы лауазымдарға сайлана немесе тағайындала алады. Бұл жағдайда, жаңа Конституция аясындағы сайлану немесе тағайындалу алғашқы болып саналады және бұрынғы мерзімдерге қатысты шектеулер қолданылмайды. Аталған жаңалық, 2026 жылғы 15 наурыздағы референдум нәтижесінде қабылданған және 1 шілдеде күшіне енген жаңартылған Ата заңға байланысты. Жаңа Конституцияда Сенаттың таратылып, бір палаталы Құрылтайдың құрылуы сияқты маңызды өзгерістер де қарастырылған.
Дереккөз: Kapital.kz
